Yeni partner evin eşiğine gelince evde çoğu zaman acele bir iyilik başlar. İyilik, hemen ısınmak, hemen “yeni aile”, hemen çocuğun gülmesini istemektir. İstenen şey anlaşılır. Tempo ise çocuğundur. Çocuğun temposu ezilince bağ değil direnç büyür. Direnç, “çocuk kabul etmiyor” diye okunabilir. Okunan şey bazen kabul, bazen de acele edilen yerin darlığıdır.
Aile danışmanı ve çocuk gelişim uzmanı olarak bu yazıda yeni ilişkiyi yasaklamıyorum. Baktığım yer, çocuğun bu kapıdan hangi hızla geçirildiğidir. Acele bağ, sevgiyi kanıtlamaz. Acele bağ, çocuğa “benim yerim kayıyor” duygusunu bırakabilir. Duygu konuşulmazsa evde üç kişi, iki kapı olur.
Acele bağ neden yorar
Acele, çoğu zaman yalnızlığı kapatmak ister. Kapanan yalnızlık, çocuğun yasını görmez. Yas, boşanma, ayrılık veya diğer ebeveynin evden çekilişi olabilir. Görülmeyen yas, yeni güler yüze öfke olarak çıkabilir. Öfke, yeni partnere yazılır. Yazılan öfke, sizin suçluluğunuzu büyütür. Büyüyen suçluluk, daha çok acele üretir. Döngü böyle kurulur.
Çocuk, sizin mutluluğunuzu taşımak zorunda değildir. Taşıması istenince “iyi çocuk” olur. İyi çocuk, sorunsuz çocuk değildir. İyi çocuk, evin ateşini büyütmemeye çalışan çocuktur. Ateş sönünce davranış başka yerde patlayabilir: okulda, diğer evde, büyükanne yanında.
Yeni partnerin hemen sevilmesi, evin kuralı olamaz. Kural, saygıdır. Saygı, ısınmadan önce durabilir. Isınma, zorlanınca sahte olur. Sahte ısınma, evde iki dil üretir: misafirken güleryüz, kapı kapanınca gerilim. Gerilim, çocuk tarafından okunur.
Çocuğun temposu
Tempo, yaşa, mizaca ve diğer ebeveynle ilişkiye göre değişir. Değişen tempo, “geç kalıyoruz” diye hızlandırılmamalıdır. Hız, çocuğu daha çok geri çeker. Geri çekilen çocuk, bazen sessiz, bazen sert, bazen bedensel belirtilerle durur. Belirtiyi yalnızca inat diye okumak, evin hızını kaçırır.
Tanışma, evin günlük hayatının ortasına birden düşmek zorunda değildir. Düşen tanışma, çocuğun odasını, yatağını, akşam ritüelini paylaşmak gibi durabilir. Paylaşılan yer, henüz güvenilmeyen kişiye açılınca ev daralır. Dar ev, bağ değil nöbet üretir. Nöbet, “bu kişi kalıcı mı” sorusudur. Soru, yetişkinin işidir. Çocuk, soruyu bedenle sorar.
Diğer ebeveyn varsa tempo orada da durur. Yeni partner, diğer ebeveynin yerini doldurmak zorunda değildir. Doldurmaya çalışan yer, çocuğa ihanet gibi gelebilir. İhanet duygusu, sizi kötü ebeveyn yapmaz. Duygu, sadakatin bölünmesidir. Bölünen sadakat, yavaş ve sakin duruşla incelir. İncelme, takvimle vaat edilmez.
Rol: ebeveyn yerine yetişkin
Yeni partner, disiplinin sahibi olmak zorunda değildir. Erken konan kural, çocuğa “yeni patron” öğretir. Öğretilen patron, bağın önünde durur. Durduğu yerde çocuk ya uyar ya kaçar. İkisi de evin iklimidir.
Sınır, sizin evinizin cümlesidir. Cümle, sizin ağzınızdan çıkar. Yeni partner, arka planda aynı çerçeveyi tutabilir. Tutmak, çocuğun önünde sizi düzeltmek değildir. Düzeltme, hiyerarşi öğretir. Hiyerarşi, henüz kurulmamış bağın üstüne biner.
Rol, “anne/baba gibi ol” diye acele etmez. Rol, önce güvenli yetişkin olmaktır. Güvenli yetişkin, çocuğu satın almaya çalışmaz. Satın alma, hediye, ekran, “annen/baban izin vermiyor ama ben veririm” kapısıdır. Kapı, kısa sürede evde üçüncü bir takım açar. Takım, sizi diğer ebeveyne veya çocuğa karşı zayıflatır.
Eski evin yasını görmek
Yeni ilişki, eski evin bittiği anlamına gelir. Bitiş, çocuk için sizin temponuzla aynı anda olmaz. Olmayan tempo, kıskançlık, öfke veya “baba/anne yerine bu mu” bakışı olarak durabilir. Bakış, yeni partneri incitir. İncinme, size “çocuk niye böyle” öfkesini bırakabilir. Öfke, yası kaçırır.
Yas konuşulunca evde yer açılır. Yer, uzun bir terapi vaadi değildir. Yer, “senin için bu yeni, acele etmiyoruz” cümlesidir. Cümle, çocuğu ikna etmek zorunda değildir. Cümle, temponun tanındığını gösterir. Tanınan tempo, direnci biraz indirir. İndirmek, ısınmayı zorlamak değildir.
Çocuğu yeni partnere elçi yapmayın. “Söyle, onu seviyor musun?” cümlesi, evde sınavdır. Sınav, sadakati böler. Bölünen çocuk, sizi kırmamak için yalan veya sessizlik seçebilir. Seçim, bağ değildir. Seçim, hayatta kalmaktır.
Zaman, zorlama değil
Zaman, her evde aynı işlemez. İşlemeyen zaman, “bir şeyler ters” diye panik üretmemelidir. Panik, aceleyi büyütür. Büyüyen acele, başa döner. Başa dönen yer, yine çocuğun eşiğidir.
Görüşmelerde bu üçgeni yargısız haritalıyoruz. Kim acele ediyor, çocuk hangi kapıda duruyor, diğer ebeveyn tabloda nerede, yeni partner hangi rolü erken alıyor. Seanslar Google Meet ve WhatsApp üzerindendir. İş, ilişkiyi bitirmek veya “yeni aile” ilan etmek değildir. İş, bağın çocuğun temposunda durabileceği bir dil kurmaktır.
Acele bağ, evin yalnızlığını hızlı kapatır gibi durur. Durduğu yerde çoğu zaman üç kişi yorulur. Yorulmayan yer, yavaş ve net bir yetişkin duruşudur. Duruş, sevgiyi azaltmaz. Duruş, sevginin çocuğun üstüne yığılmasını keser.
Yeni partnerle çocuğun temposunu konuşulabilir hale getirmek istiyorsanız aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.