Anaokulu veya ilkokul seçimi birçok evde kayıt formundan önce evlilik konusu olur. Biri “yakın olsun, ağlamasın” der. Diğeri “disiplin, İngilizce, puan.” Çocuk salonda oynar. Siz mutfakta ses yükseltirsiniz. Yükselen ses, seçimi eğitim işi olmaktan çıkarır; kimin kaygısının kazanacağı sahneye döner. Sahne yorucudur. Yorulmak, kötü ebeveynlik değildir. İki farklı çocukluk ve iki farklı korku masaya oturmuştur.
Ben bu tabloyu “kim haklı” diye kapatmam. Yakınlık da tempo da gerçektir. Gerçek, çocuğun önünde yarışırsa çocuk hakem olur. Hakemlik, okulu daha ağır kılar.
Neden seçim evde büyür
Kayıt tarihi daraltır. Daralan tarih, konuşmayı ültimatom yapar. Ültimatom, dinlemeyi kapatır. Kapanan dinleme, “sen çocuğu şımartıyorsun / sen çocuğu yarıştırıyorsun” cümlelerini çıkarır. Cümleler, eşe gider. Çocuk, cümlelerin kırıntısını toplar.
Sizin okul anınız sızar. Siz ezilmişseniz yumuşak kurum istersiniz. Siz kaybolmuşsanız sıkı çerçeve istersiniz. İstek, bu çocuğun mizacı olmayabilir. Olmayabilir. Ayırmak, suçu eşe yıkmak değildir. Kaynağı görmektir.
Para ve yol da gerçektir. Gerçek, ahlak nutkuyla bitmez. Nutuk, “sen parayı düşünüyorsun, ben çocuğu” diye iki kampa böler. Kamp, çocuğu bayrak yapar. Bayrak olmak, ağırdır.
Büyükanne ve çevre yorumu üçüncü ses olur. Üçüncü ses, evde dördüncü kural açar. Açılan kural, sizin ikinizin işini zorlaştırır. Zorlaşan iş, çocuğun önünde “annen istemiyor” olur.
Çocuk hakem olmasın
Seçim konuşması kapalı odadadır. “Hangi okulu istersin” bazen bilgi verir. Sık sorulursa çocuk, kimin yüzünün güldüğünü okur. Okumak, doğru kurum değil, doğru ebeveyni seçmektir. Seçmek, bağlılıktır. Bağlılık, sizi karşı karşıya getirir.
Okulu tehdit yapmayın. “Babanın okuluna gidersen ağlarsın.” “Annenin okulunda tembel olursun.” Tehdit, kaydı zehirler. Zehirlenen kayıt, veda gününü de bozar.
Karar çıktığında tek cümle olsun. “Bu yıl bu okula gidiyoruz. İkimiz de duruyoruz.” İkimiz, sahte gülümseme değildir. Kapıda farklı mesaj vermemektir. Farklı mesaj, çocuğa boşluk bırakır. Boşluk, “gitmek istemiyorum”u büyütür.
Gezme varsa ikiniz de bakın. Biri gezip diğeri reddediyorsa reddedilen, kurumu değil, eşi reddetmiş gibi durur. Durmak, kırılgandır.
Masada duracak üç soru
Bir: bu çocuk bugün ne taşıyor. Ayrılık, uyku, dil, kalabalık. Tempo yüksek kurum, yorgun çocuğu “geliştirmez”; yorar. Yormak, her sıkı okulu kötü ilan etmez. Bu çocuğa bakmaktır.
İki: evin gerçek günü. Kim bırakıyor, kim alıyor, yol, kardeş. Hayal kurum, gerçek sabahı yener. Yenen sabah, seçimi her gün yeniden açar.
Üç: sizin kaygınızın adı. “Yalnız kalır” başka, “hayatta ezilir” başkadır. Adı konan kaygı, eşe saldırı olmaktan çıkar. Çıkmak, anlaşmak demek değildir. Konuşulabilir kılmaktır.
Küçük deneme varsa deneme, ültimatom olmasın. “İki hafta, sonra bakarız” bazı evlerde işe yarar. İşe yaramazsa süre, çocuğa “geçici yer” hissi bırakır. His, yapışmayı uzatır. Süre verecekseniz ikiniz de aynı metni tutun.
Parayı ve puanı çocuğun önünde yarıştırmayın. Yarış, onun değeri olur. Değer, deftere yapışır. Yapışan değer, ödev kavgasını da büyütür.
Ne zaman üçüncü bir çerçeve işe yarar
Her kayıt konuşması kavga, sessizlik veya “sen karar ver ben yokum” ise çocuk zaten iki kampın arasındadır. Ara, okul kapısında durur. Durmak, sizin evliliğinizin bu yılki yüküdür. Yük, Google Meet’te konuşulur. Ben hangi kurumu seçeceğinizi ezberletemem. İki kaygıyı aynı masaya yatırırım.
Süre vermem. “Bir oturumda karar çıkar” demem. Karar çıksa da eylül, veda, ilk ödev kaygıyı geri getirir. İş, her geri gelişi ihanet ilan etmemektir.
Görüşmeler Google Meet ile; kayıt cümlesini WhatsApp’tan kısaca hizalarız. Okul seçimini çocuğun omzundan almak için aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.