Pazar sabahı gerginlik, birçok evde “dinlenemedik” cümlesiyle açılır. Cümle, kahvaltıya, evin dağınıklığına, çocuğun erken uyanışına yapışır. Yapışan öfke, çoğu zaman pazarın değil, cumartesinin faturasıdır. Fatura konuşulmayınca ev, pazar sabahını mahkeme yapar. Mahkeme, pazartesiye borç bırakır.
Aile danışmanı ve çocuk gelişim uzmanı olarak bu yazıda kusursuz hafta sonu vaat etmiyorum. Baktığım yer, hafta sonu enkazının kimin sırtında durduğu ve çocuğun bu skoru nasıl okuduğudur. Okunan skor, “bu evde tatil kavga eder” olabilir. Olabilir demek, sizi kötü ebeveyn yapmaz. Demek, evin iskeletinin cumartesi kapıda kaldığıdır.
Hafta sonu enkazı
Enkaz, yalnızca dağınık ev değildir. Enkaz, geç yatış, ekran, ziyaret, “madem tatil” diye askıya alınan listedir. Askıya alınan liste, pazar sabahı iki kat iner. İnen liste, eşler arasında “sen hiç toplayamadın” olur. Olunan yer, kişilik davasıdır. Dava, çocuğun kahvaltısına oturur.
Hafta sonu, evin nefesidir. Nefes, her kuralın iptali olmak zorunda değildir. İptal edilen her kural, pazar günü evin iskeletini inceltir. İncelen iskelet, çocuğa belirsizlik öğretir. Belirsizlik, birçok çocukta kural tartışmasından daha uzun incitir.
Eşler hafta sonunu “benim dinlenmem, senin dinlenmen” diye yarıştırırsa ev iki kapı olur. İki kapı, çocuğun kucağına “kimi rahatsız etmeyeyim” sorusunu bırakır. Soru, yaşına ait olmayan bir iştir. İş, yetişkinlerde kalmalıdır.
Cumartesi dağılımı
Cumartesi, çoğu evde açık uçlu başlar. Açık uç, güzel durur. Güzel duran uç, öğleden sonra kalabalık, akşam geç yatış, gece “yarın iş yok” cümlesiyle şişer. Şişen gün, pazar sabahını ezer. Ezilen sabah, “hafta sonu bozuldu” hükmünü büyütür. Hüküm, paylaşımı değil kavgayı büyütür.
Dağılım, bir gece esneme olabilir. Esneme, tatildir. Tatil, iskeletin kaybolması değildir. Kaybolan iskelet, yatış cümlesi, yemek masası, kimin sabah çıkacağını konuşmamaktır. Konuşulmayan sabah, pazar günü “yine ben kalktım” skoruna döner. Skor, geçmişin bütün cumartesilerini masaya yığar.
Çocuğu “tatilde şımardın” diye yargılamayın. Yargı, evin faturasını çocuğun bedenine yazar. Yazılan fatura haksızdır. Çocuk, evin konuşulmamış planının parçası değildir. Parça, evin yetişkin masasıdır.
Pazar sabahı skor
Pazar sabahı, evde alacak tahsil edilir. Tahsil, bulaşık, çamaşır, “sen yine uyudun”, “ben hiç oturamadım” cümleleridir. Cümleler doğru olsa bile kahvaltıda doğru yerde durmaz. Doğru yer, çocuk yokken, sesin henüz yükselmediği andır.
Skor, çocuğu tanık yapar. Tanık çocuk, evin hesabını taşır. Taşımak, onu olgun yapmaz. Taşımak, onu gerer. Geren çocuk, bazen yapışır, bazen evde “iyi çocuk” olur, bazen pazartesi kreşte patlar. Patlama, pazarın görünmeyen faturası olabilir.
Eşinizi çocuğun önünde “yine dinlendin” diye küçültmeyin. Küçülen ebeveyn, çocuğun sevdiği kişidir. Çocuk, o küçülmeyi içselleştirir. İçselleştirilen şey, evde birini indirmenin mümkün olduğudur. Bu, ileride size de döner.
Küçük iskelet
İskelet, uzun bir program olmak zorunda değildir. Küçük iskelet, üç parçadan durabilir: bir sabah kimin kalkacağı, bir öğünün evde mi dışarıda mı olacağı, pazar akşamı evin nasıl toplanacağı. Parçalar evinize uymuyorsa kendi listenizi yazın. Yazmak, hafta sonunu ofise çevirmek değildir. Yazmak, enkazın konuşulmadan birikmesini görünür kılmaktır.
İskelet, cuma akşamı konuşulur. Pazar sabahı konuşulmaz. Pazar sabahı konuşulan şey, çoğu zaman öfkedir. Öfke, doğru listeyi bile duyurmaz. Duyurulmayan liste, bir sonraki cumartesi aynı yerden şişer.
Nefes, iskeletin parçası olsun. Parça, bir ebeveynin bir saat yalnız kalması, diğerinin çocukla durması olabilir. Olmayan nefes, “hafta sonu baba bakınca anne dinlenir” gibi otomatik kurulmamalıdır. Otomatik kurulan nefes, listenin evde kalmasına yol açar. Kalan liste, dinlenmeyi sahte yapar.
Pazartesiye borç biriktirmemek
Borç, pazar akşamı evde kapanmayan öfkedir. Kapanmayan öfke, pazartesi sabahına, işe, kreş çıkışına sızar. Sızan öfke, çocuğun haftasını da yer. Yenen hafta, “bizim evde tatil yok” hikâyesini büyütür. Hikâye, bir sonraki hafta sonunu daha gergin başlatır.
Görüşmelerde bu enkazı yargısız haritalıyoruz. Cumartesi nerede şişiyor, pazar sabahı kim tahsil ediyor, çocuk o skorda nerededir. Seanslar Google Meet ve WhatsApp üzerindendir. İş, evde kusursuz tatil ilan etmek değildir. İş, hafta sonunun evin konuşulabilir bir iskeleti haline gelmesidir.
Pazar sabahı gerginlik, evin sevmediği anlamına gelmek zorunda değildir. Anlam, evin cumartesiyi konuşmadığı olabilir. Konuşulan cumartesi, pazar kahvaltısını mahkeme olmaktan çıkarır. Çıkan mahkeme, çocuğa da size de biraz yer bırakır.
Hafta sonu enkazını evde konuşulabilir hale getirmek istiyorsanız aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.