Akraba ziyaretinde evdeki çerçeve çoğu zaman kapıda kalır. Kapıda kalan şey, uyku saati, ekran, yemek masası veya “bizde böyle” cümlesidir. Ziyaret, nezaket ister. Nezaket, evin iskeletini askıya almak zorunda değildir. Askıya alınca çocuk iki ev öğrenir: evdeki ev ve akraba evindeki ev. İki ev, dönüşte tek evde çarpışır.
Aile danışmanı ve çocuk gelişim uzmanı olarak baktığım yer, akrabayı “kural bozan” ilan etmek değildir. Baktığım yer, evden çıkan çerçevenin hangisinin taşındığı, hangisinin o güne bırakıldığıdır. Taşınan çerçeve az olsun. Az çerçeve, utanmadan durur. Çok kural, ziyafeti davaya çevirir.
Çerçeve taşınır mı
Taşınır. Ama hepsi değil. Evin bütün cümlelerini başka sofra taşımaz. Taşımayan sofra, sizi başarısız ebeveyn yapmaz. Sofranın ritmi vardır. Ritim, sizin eviniz olmak zorunda değildir. Olmayan ritim, üç başlıkla konuşulur: güvenlik, uyku, sağlık. Tatlının gramı o öğle esneyebilir. Araba koltuğu, ateş, alerji, yatış iskeleti esnemek zorunda değildir.
Çerçeve evde net değilse ziyarette doğaçlama yapılır. Doğaçlama, çoğu zaman birinizin susması, diğerinin öfkelenmesiyle biter. Susma ve öfke, çocuğa “bugün evimiz yok” duygusunu bırakır. Duygu, ziyaret bitince evde dağılma olarak durabilir. Dağılma, akrabayı kötülemez. Dağılma, iskeletin evde kalıp kalmadığını gösterir.
Eşinizle yola çıkmadan önce üç cümle yeter. Üç cümle, ziyafette icat edilmez. İcat edilen cümle, utançla karışır. Karışan cümle, ya hiç çıkmaz ya sert çıkar. İkisi de evin iklimini bozar.
Üç başlık yeter
Her konuyu aynı öğle yemeğinde çözmeye çalışmak, sohbeti dava eder. Dava, çocuğun yanında durmamalıdır. Taşınan başlıklar çoğu evde azdır. Az başlık, daha durur. Çok başlık, “sen hiç esnemiyorsun” öfkesini büyütür. Öfke, çoğu zaman eşe döner. Dönen öfke, asıl konuyu kaçırır: evin iskeleti o gün kimin elindeydi.
Uyku, birçok ziyarette ilk ezilen yerdir. Ezilen uyku, ertesi günü yer. Yenen gün, “görüyor musun, yine bozuldu” skoruna malzeme olur. Malzeme, akrabaya değil, konuşulmamış çerçeveye aittir. Çerçeve konuşulursa “bu gece yatış iskeletini tutuyoruz” cümlesi utanılacak bir sertlik olmak zorunda değildir. Cümle, evin bakımıdır.
Güvenlik pazarlık edilmez. Araba koltuğu, merdiven, sıcak çay, alerji… bunlar nezaketle yer değiştirmez. Yer değiştiren şey, çoğu zaman sizin içinizdeki “ne derler” kaygısıdır. Kaygı, çocuğun bedeninden daha yüksek sesle konuşmamalıdır.
Utanmadan hayır
Utanç, sınırı çoğu ziyarette ezer. “Ne derler” kaygısı, çocuğun uykusundan daha net durur. Net duran kaygı, evin cümlesini boğar. Boğulan cümle, evde öfke olarak geri gelir. Öfke, çocuğa veya eşe yapışırsa ziyaretin faturası evde kalır.
Hayır, kısa olsun. Uzun gerekçe, savunmaya benzer. Savunma, karşı tarafı daha çok konuşturur. “Bizde yatış bu saatte. Bunu böyle tutuyoruz.” Nokta. “Siz yanlış büyüttünüz, araştırmalar, sizin zamanınız bitti” zinciri saygı değil, yarış üretir. Yarış, sofrayı mahkemeye çevirir.
Cümleyi çocuğun önünde utandırmadan kurun. “Yine karışıyorsunuz” cümlesi büyüğü küçültür. Küçülen büyük, çocuğun sevdiği kişidir. Çocuk ya sizi ya akrabayı korumak zorunda kalır. Koruma, bölünmüş yerdir. Sınır, sakin tonda, mümkünse iki ebeveynin bildiği bir cümleyle konur.
Dönüşte evin cümlesi
Ziyaret bitince evin cümlesi yeniden hatırlatılır. Hatırlatma, akrabayı şikâyet ederek olmaz. “Dün oradaydık, bugün bizim evde yine böyle” yeter. Yargı, çocuğu iki ev arasında seçime zorlar. Seçim, yorucu bir iştir. İş, yetişkinlerde kalmalıdır.
Dönüş günü çoğu çocukta dağılma günüdür. Dağılma, ziyaretin “bozduğu” çocuk anlamına gelmez. Dağılma, iki ritmin üst üste binmesidir. Üst üste binen ritim, evde sabır ister. Sabır, “sen orada çok şımardın” cümlesiyle kısalır. Kısa sabır, evin iskeletini cezaya çevirir. Ceza, çerçeveyi sevdirmez.
Eşinizle dönüşte skor tutmayın. “Sen yine bir şey demedin” cümlesi, çocuğun yanında evin ikinci davasını açar. Dava, ziyaretten ağır durabilir. Ağır duran dava, bir sonraki davete daha gergin çıkmanıza yol açar.
Çocuk iki ev öğrenmesin
Çocuk, akraba evinin farklı ritmini öğrenebilir. Öğrenmek, evinizin iptal olduğu anlamına gelmez. Anlam, “orada başka, evimizde böyle” cümlesidir. Cümle, çocuğu casus yapmaz. Cümle, evin eşiğini gösterir. Eşik, saygısızlık değildir. Eşik, çocuğun nerede olduğunu bilmesidir.
Görüşmelerde bu ziyaretleri yargısız haritalıyoruz. Hangi çerçeve kapıda kalıyor, utanç kimin ağzını kapatıyor, dönüşte ev nasıl toplanıyor. Seanslar Google Meet ve WhatsApp üzerindendir. İş, akrabayı evden silmek değildir. İş, ziyaret ile evin iskeletinin aynı çocukta durabileceği bir dil kurmaktır.
Çerçeve taşınır. Taşınan şey, evin bütün sertliği olmak zorunda değildir. Taşınan şey, çocuğun bedenini ve evin birkaç cümlesini koruyan iskelettir. İskelet durunca ziyaret, dağılma olmak zorunda kalmaz. Kalmayınca ev, dönüşte kendini daha az mahkeme gibi toplar.
Akraba ziyaretinde evin çerçevesini konuşulabilir hale getirmek istiyorsanız aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.