Ailenin önünde eşle tartışma, birçok evde “madem herkes burada, bitsin” refleksidir. Refleks, sofrayı mahkemeye çevirir. Mahkeme, çocuğu ve büyükleri tanık yapar. Tanık olan çocuk, kimin küçüldüğünü izler. İzlenen şey kural değil hiyerarşidir. Hiyerarşi bozulunca sonraki ziyaret daha gergin başlar.
Aile danışmanı ve çocuk gelişim uzmanı olarak bu yazıda hiç tartışmayın demiyorum. Baktığım yer, tartışmanın doğru masada durup durmadığıdır. Doğru masa, ziyafet sofrası değildir. Sofra, aidiyet, utanç ve eski rollerle doludur. Dolu sofra, evin işini duyurmaz. Duyurulmayan iş, gece yastığa, dönüş yoluna sızar.
Sofra mahkeme değil
Sofra, yemek ve sohbettir. Sohbet, evin kararını orada kesmek zorunda değildir. Kesilen karar, çoğu zaman birinizin susması, diğerinin öfkelenmesiyle biter. Susma ve öfke, çocuğa “bu evde kim duruyor” sorusunu bırakır. Soru, evin iklimidir.
Büyüklerin bakışı, cümlenizi hızlandırır. Hızlanan cümle, çoğu zaman kişiliğe gider: “senin annen de”, “sen hiç yanımda durmuyorsun”, “herkes görsün.” Kişilik, işi görünmez kılar. İş, uyku, ziyaret, para, sınır olabilir. İş konuşulursa evde duracak bir pay aranır. Kişilik konuşulursa evde utanç aranır.
Eşinizi büyüklerin önünde düzeltmek, evde hiyerarşi öğretir. Öğretilen hiyerarşi, çocuğun sevdiği kişiyi küçültür. Küçülen kişi, ileride size de döner. Dönen şey, “evde birini indirmek mümkündür” öğrenmesidir.
Çocuk ve büyükler izler
Çocuk, tartışmanın içeriğinden çok tonunu okur. Okunan ton, “bu evde öfke nasıl durur” dersidir. Ders, bağırarak haklı çıkmayı da, donarak kaybolmayı da öğretebilir. Öğretilen iki uç, çocuğun kendi öfkesinde de durur.
Büyükler, çoğu zaman taraf tutar. Tutulan taraf, sizin evliliğinizin konusu olmak zorunda değildir. Olmak zorunda sanılınca evde üçlü dava açılır. Dava, çocuğu haberci veya barış elçisi yapabilir. Elçi, yaşına ait olmayan bir iştir. İş, yetişkinlerde kalmalıdır.
Çocuğu “söyle bakayım, kim doğru” diye hakem yapmayın. Hakem, evde neşe gibi dursa da sadakati böler. Sadakat, birini memnun ederken diğerini kırmamak için gerilmektir. Gerilen çocuk, bazen uysal, bazen öfkeli, bazen bedensel belirtilerle cevap verir.
Erteleme kaçış değil
“Bunu evde konuşacağız” cümlesi, kaçış olmak zorunda değildir. Kaçış sanılan şey, çoğu zaman kararın doğru masada durmasıdır. Doğru masa, çocuk ve büyükler yokken, sesin henüz yükselmediği andır. O anda cümle daha kısa durur. Kısa cümle, işe gider.
Erteleme, “sonra hiç konuşmayacağız” anlamına çekilmemelidir. Çekilen anlam, birikmiş öfkeyi bir sonraki sofraya taşır. Taşınan öfke, yine seyirci ister. İstenen seyirci, evin yalnız konuşamadığını gösterir. Gösterilen yalnızlık, yapılandırılmış bir görüşmede daha az ateşli durabilir.
Eşiniz ertelemeyi kabul etmeyebilir. Etmeyen erteleme, sizi “kaçan taraf” yapmaz. Taraf, evin o anki gerilimidir. Gerilim, kısa bir cümleyle durdurulabilir: “Şimdi burada konuşmuyoruz. Eve gidince duracağız.” Nokta. Uzun gerekçe, savunmaya benzer. Savunma, sofrayı daha çok mahkeme yapar.
Onarım kimin yanında
Onarım, büyüklerin önünde “özür diledim, gördünüz” diye kurulmamalıdır. Kurulan özür, seyirci içindir. Seyirci özrü, eşinizi ikinci kez ortaya koyabilir. Ortaya konan eş, çocuğun sevdiği kişidir. Sevilen kişi küçülünce çocuk bölünür.
Onarım, evde, sakin anda durur. Sakin an, aynı gecede olmak zorunda değildir. Gelmeyen gece, evin bittiği anlamına gelmez. Anlam, bedenlerin inmesini beklemektir. İnmeden kurulan barış, çoğu zaman yalandır. Yalan barış, bir sonraki ziyafeti daha gergin başlatır.
Çocuğa onarım, kısa olsun: “Az önce sesimiz yükseldi. Bu senin işin değil. Biz evde konuşacağız.” Cümle, çocuğu çevirmen yapmaz. Cümle, evin ateşinin onun kucağında durmadığını gösterir.
Evde konuşulan konu
Konu, evde bir başlık olsun. Bir başlık, ziyafetin bütün kırgınlığını yığmamaktır. Yığılan kırgınlık, “senin ailen”, “benim ailem”, eski yıllar olur. Eski yıllar, o akşamın işini görünmez kılar. Görünmez iş, yine sofrada patlar.
Görüşmelerde bu sahneleri yargısız haritalıyoruz. Sofra neden mahkeme oluyor, kim seyirciye oynuyor, erteleme evde duruyor mu, çocuk o sırada nerededir. Seanslar Google Meet ve WhatsApp üzerindendir. İş, aileyi evden silmek veya hiç tartışmamak değildir. İş, tartışmanın çocuğun ve büyüklerin kucağına düşmeden evin masasında durmasını kurmaktır.
Ailenin önünde eşle tartışma, evin dürüstlüğü olmak zorunda değildir. Dürüstlük, doğru masada durur. Duran masa, sofrayı rahatlatır. Rahatlayan sofra, çocuğa da büyüklere de evin eşiğini gösterir. Eşik, saygısızlık değildir. Eşik, evin işinin evde kalmasıdır.
Tartışmayı doğru masaya almak istiyorsanız aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.