Okul kıyafeti birçok evde kapı önündeki son savaştır. Üniforma, spor ayakkabı, saç tokası, armanın duruşu… Çocuk “giymem” der. Siz saate bakarsınız. Giydirmek, ilişkiyi çeker. Çekilen ilişki, vedayı da bozar. Bozmak, çocuğun okulu reddettiği tek satıra inebilir. Satırın altında kumaş, kontrol ve acele durabilir.
Ben bu tabloyu inat karakteri diye okumam. Kıyafet, bedenin sınırıdır. Sınır, okul günü zaten daralır. Daralan güne bir de kaşınan yaka binince “giymem” kısa yoldur. Kısa yol, tembellik değildir.
Neden kıyafet sahne olur
Okul, başkasının ritmidir. Çocuk son kararı evde tutmak ister. Tutmak, rengi ve kesimi seçmektir. Seçim yoksa, üniforma tek ise kontrol başka yerden çıkar: yere yatmak, kolu geri çekmek. Çekmek, sizin otoritenizi hedeflemek zorunda değildir. Elden giden günü tutmaktır.
Duyu da gerçektir. Etiket, dikiş, yün, sıkı lastik, yeni ayakkabı. Yeni ayakkabı eylülde sık alınır. Sık alınan ayakkabı, topuğu yer. Yeren topuk, “giymem” olur. Olabilir. “Hassas” damgası gerekmez. Denemek, azarlamadan yeter.
Siz “okul böyle ister” derseniz kural görünür. Görünür kural, bazı çocuklarda güvendir. Bazılarında duvardır. Duvar, pazarlık doğurur. Pazarlık, sabahı yer.
Saç, toka, bere de kıyafettir. Dokunulmak, bazı bedenlerde fazla gelir. Fazla gelen dokunuş, çığlık bırakır. Çığlık, “tiyatro” diye kesilmesin. Kesmek, sonraki dokunuşu daha sert yapar.
Evde tutulacak çerçeve
Seçim varsa gece iki seçenek. Sabah üçüncü yığın açılmasın. Üniforma zorunluysa zorunluluk gece dursun. Sabah felsefe olmasın. “Bugün bu. Kapı.”
Etiket kesilir, lastik gevşetilir, çorap tanıdık kalır. Tanıdık, şımarıklık değildir. Beden haberidir. Yeni kumaş hafta sonu kısa prova edilebilir. Prova, “alış” işkencesi olmasın. Dakika kısa, dil sakin.
Sıra aynı kalsın. İç çamaşır, üst, pantolon, ayakkabı. Sıra her gün değişirse beden her gün yeni savaş sanır. Sanı, direnci büyütür.
Ödül “giydin, tablet” olmasın. Giysi, tablete giden yol olur. Yol, her sabah tıkanır. Küçük sevinç arada durabilir. Sistem yıldıza bağlanmaz.
Siz de aceleyseniz ses bulaşır. Bulaşan ses, kumaşı düşman yapar. Düşman kumaşa zorla kol sokmak, ilişkiyi yırtar. Yırtılan ilişki, okul kapısında yapışma bırakır.
Okul, eş ve “herkes giyiyor”
“Herkes giyiyor, sen neden” utançtır. Utanç, kıyafeti kimlik yapar. Kimlik olan kıyafet, daha çok reddedilir. Red, sizin kıyasınızı doğrular gibi durur. Döngü kurulur.
Öğretmenle somut iz. “Kumaş, ayakkabı, tokayı zorluyoruz, evde gece seçiyoruz.” Uzun “giyinme bozukluğu” dosyası vitrindir. Vitrin, utançtır. Kurum esneme payı varsa pay konuşulur. Yoksa ev, savaşı kısaltacak küçük ayarı arar. Ayar, kuralı yok saymak değildir.
Eşinizle aynı sabahı tutun. Biri her isteği kabul, diğeri “asker gibi” diyorsa çocuk doğru kapıyı arar. Aramak zekâdır.
Kıyafeti ceza yapmayın. “Yaramazlık, spor giyemezsin.” Ceza, kumaşı ilişki yer. Yer, ertesi sabah daha çok savaş çıkarır.
Döküntü, şişlik, nefes darlığı, yürümekte topallama… Bedeni ciddiye alın. Önce hekim. “Bahane” ilanı, alerji veya ağrıyı gizler.
Ne zaman birlikte bakılır
Her sabah kriz, kendine zarar, hiç giymeme, okuldan kaçış kıyafete bağlanıyorsa tabloyu birlikte okuruz. Okuma, sabah savaşı yazısının kopyası değildir. Kumaş, kontrol ve duyu ayrı durabilir.
Süre vermem. “Üç günde üniforma oturur” demem. Mevsim, yeni takım, yıkama kaşıntısı tabloyu geri getirir. İş, her reddi inat ilan etmemektir.
Görüşmeler Google Meet ile; giyinme sahnelerini WhatsApp’tan kısaca izleriz. Okul kıyafetini utandırmadan tutmak için çocuk gelişimi ve danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.