Anaokulunun ilk günü birçok evde prova, fotoğraf ve “çok eğleneceksin” cümleleriyle şişer. Kapıda ise çocuk yapışır, ağlar, sizin de adımınız ağırlaşır. Bu sahne, çocuğun anaokulunu sevmediği anlamına gelmez. Tanımadığı bir kapıdan, tanıdığı kucağınızı bırakmasıdır. İlk günün işi, o kapıyı uzun konuşmayla süslemek değildir. Kısa veda ve sizin duruşunuzdur.
Ben bu tabloyu “alıştı / alışmadı” diye okumam. İlk gün bir performans değildir. Ayrılığın ilk prova sahnesidir. Prova, ağlamasız geçmek zorunda değildir. Ağlama, vedanın yanlış olduğu anlamına da gelmez.
İlk gün neden iknayla uzar
Siz kaygılıysanız cümle çoğalır. “Bak oyuncak var.” “Öğretmen çok iyi.” “Ben hemen gelirim, söz.” Çocuk sizin sesinizdeki aciliyeti okur. Aciliyet, “burada durmak için bir sebep uyduruluyor” hissi bırakabilir. İkna, güveni büyütmez. Şüpheyi büyütür.
Anaokulu kreşten farklı durabilir. Daha uzun masa, daha çok kural, bazen üniforma, bazen servis. Çocuk bu farkı kelimeyle anlatmaz. Bedenle anlatır: yapışmak, susmak, karnını tutmak, tuvaleti tutmak. Beden haberi, “yaramazlık” değildir.
Sizin yüzünüz kapının bir parçasıdır. Gülümseyerek gitmek zorunda değilsiniz. Net durmak yeter. Netlik, soğukluk değildir. Çömelmek, bakmak, aynı cümleyi söylemek, gitmektir.
Kapıda tutulacak kısa çerçeve
Veda üç parçadan fazla olmasın. Kiminle kalıyor. Siz ne zaman geliyorsunuz. Gidiyorsunuz. “Öğretmeninle kalıyorsun. Öğleden sonra geliyorum. Şimdi gidiyorum.” Tarih ve saat ezberi üç yaşta her çocuğa sığmaz. “Öğleden sonra” somut bir köprüdür. Köprüyü her gün aynı sözcükle kurun.
Nesne varsa nesne küçük olsun. Mendil, taş, cebinizden çıkan bir resim. Nesne sihirli değildir. Unutulursa dünya bitmez. Varsa, el bir şey tutar. Tutulan şey, sizin gidişinizi iptal etmez.
Kapıda bir tur daha dönmek sizin kalbinizi rahatlatır. Çocuğun çizgisini siler. Çizgi silinince ağlama, “biraz daha kal” pazarlığına döner. Pazarlık, ilk günü uzatır. Uzayan ilk gün, ikinci günü de zorlaştırır.
Bırakan kişi mümkünse aynı olsun. İlk gün anne, ikinci gün baba, üçüncü gün dede… Bu tablo bazen kaçınılmazdır. Kaçınılmazsa cümle yine aynı kalsın. Çocuk kişiyi değil, veda kalıbını da öğrenir.
Eve dönüş ilk günün ikinci yarısıdır
Alışta uzun soru yağmuru olmasın. “Ağladın mı, kimle oynadın, yemek yedin mi?” Sizin merakınızdır. Çocuğun sistemi henüz rapor vermez. Su, kucak, kısa sessizlik. Konuşma sonra gelir.
Öğretmenin “çok iyiydi” cümlesi sizi rahatlatır. Evde patlama yine olabilir. Patlama, ilk günün yalan olduğu anlamına gelmez. Tutulan yükün evde inmesidir. İlk günün akşamı, kreş yazısındaki ilk iki haftalık plana bağlanmak zorunda değildir. Bugünün işi daha dardır: veda kısa kaldı mı, ev yumuşak mı.
Uyku ve iştah salınabilir. Hemen yöntem değiştirmeyin. Kapanış tanıdık kalsın. Kilo, sıvı, ateş, döküntü sizi kaygılandırıyorsa önce pediatrist. Ben ilk gün iştahını tanıya çevirmem.
Hafta sonu henüz gelmemiştir. Yine de akşamı “telafi şenliği” yapmayın. Geç yatış ve uzun ekran, ikinci sabahı daha ağır kılar. Esneklik yasak değildir. İlk gecenin tanıdık olması yeter.
Sizin duruşunuz da sahneye girer
Siz ağlayabilirsiniz. Ağlamak, çocuğun önünde uzun bir pişmanlık nutku olmak zorunda değildir. Arabada, merdivende, eşinize kısa haber. Çocuk, sizin gözyaşınızı “yanlış kapı” diye okuyabilir. Okumaması için sahneyi kısa tutarsınız. Kısa tutmak, hissi yok saymak değildir.
Eşinizle aynı cümleyi tutun. Biri “istersen gitmeyelim” derken diğeri “büyüdün artık” diyorsa çocuk doğru kapıyı arar. Kapı aramak zekâdır. Yetişkinler kendi aralarında konuşur.
Anaokulunu tehdit veya ödül yapmayın. “Yaramazlık yaparsan okulda kalırsın.” “İyi durursan almam.” Kapı, ilişki cezası olmamalı. Kapı, günün bir parçasıdır.
İlk gün hiç sakinleşmiyor, kendine zarar ekleniyor, yeme içme tamamen duruyor, ateş veya belirgin gerileme varsa “alışır” deyip geçmeyin. Önce hekim. Sonra veda dili ve evin yüküne bakarız.
Süre vermem. “İlk gün ağlar, üçüncü gün gülümser” demem. Kimisi kapıda susar, evde boşaltır. Kimisi ikinci hafta daha çok ağlar. İş, her ağlamayı başarısız ilk gün ilan etmemektir.
Görüşmeler Google Meet ile; kapı ve dönüş sahnelerini WhatsApp’tan kısaca izleriz. Anaokulu vedasını utandırmadan tutmak için çocuk gelişimi ve danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.