Boşanma sonrası evde çoğu zaman iki takvim yürür. Bir takvim sizin evinizdir. Diğeri diğer evdir. Çocuk, haftayı bu iki takvimin arasında taşır. Taşınan şey yalnızca çanta değildir. Taşınan şey, kimin evinde hangi cümlenin geçerli olduğu, kime neyin anlatılıp anlatılmayacağı ve geçiş gününün karnındaki düğümdür.
Aile danışmanı ve çocuk gelişim uzmanı olarak bu yazıda evliliğin devamını veya bitişini vaat etmiyorum. Baktığım yer, çocuğun iki ev arasında haberci, sırdaş veya barış elçisi olup olmadığıdır. Ortak plan, eski evliliği onarmak zorunda değildir. Ortak plan, çocuğun haftasının yetişkin masasında durmasıdır.
Hafta çocuğun, evlerin değil
Hafta, “benim günüm, senin günün” diye bölününce çocuk, takvimin ortasında durur. Orta, ait olmak değil, taşınmaktır. Taşınan çocuk, bazen uysal, bazen öfkeli, bazen bedensel belirtilerle cevap verir. Belirtiyi yalnızca çocukta aramak, iki evin iklimini kaçırır.
Plan, mahkeme dilinden ev diline inmelidir. Mahkeme dili, gün ve saati yazar. Ev dili, geçişin nasıl olacağını, ödevin kime ait olduğunu, ilacın hangi evde durduğunu, doğum gününün nasıl konuşulacağını taşır. Taşınmayan ayrıntı, çocuğun kucağına düşer. Düşen ayrıntı, “anneme sor”, “babama söyle” olur. Söylemek, çocuğun işi değildir.
İki ev aynı ev olmak zorunda değildir. Aynı olmak, çocuğa nefes bırakmaz. Nefes bırakan şey, birkaç çerçevenin iki evde de tanınmasıdır. Çerçeve az olsun. Az çerçeve, daha durur. Çok kural, iki evde iki ayrı savaş açar.
İki evde aynı birkaç çerçeve
Üç başlık çoğu evde yeter: güvenlik, sağlık, okula dair temel ritim. Ekranın dakikası iki evde birebir olmak zorunda değildir. Ateş, alerji, araba koltuğu, hekim notu aynı olmak zorundadır. Aynı olmayan yer, çocuğa “hangi evde hangisi gerçek” sorusunu bırakır. Soru, sadakati böler.
Çerçeve, diğer evi kötülemeden kurulur. “Öbür evde bozuluyorsun” cümlesi, çocuğu casus yapar. Casus çocuk, bir evde doğru, diğer evde suçlu durur. Durmak, yorucu bir iştir. İş, yetişkinlerde kalmalıdır. Yetişkin, kendi evinin cümlesini tutar. Tutulan cümle, diğer evi mahkûm etmez.
Geçiş günü, çoğu çocukta dağılma günüdür. Dağılma, sizi istemediği anlamına gelmez. Dağılma, iki evin eşiğinin aynı günde üst üste binmesidir. Eşik konuşulursa dağılma biraz daha az yalnız durur. Yalnız duran dağılma, “öteki evde sorun var” davasına malzeme olur. Dava, çocuğun haftasını yer.
Haberci ve sırdaş rolü
Çocuk, iki ev arasında çanta taşır. Çanta yeter. Mesaj, öfke, nafaka cümlesi, “annen/baban şöyle dedi” kanıtı çantaya girmez. Girerse çocuk haberci olur. Haberci, evin çevirmenidir. Çevirmenlik, yaşına ait olmayan bir iştir.
Sırdaşlık da benzer bir yüktür. “Bunu baban/annen duymaz” cümlesi, çocuğa yetişkin ittifakı sunar. İttifak, kısa süre sonra diğer evde de kurulabilir. Kurulan ittifak, çocuğu iki kapı arasında tutar. Kapı, güvenlik değildir. Kapı, seçimdir. Seçim, çocuğun işi değildir.
Diğer ebeveyni çocuğun önünde küçültmeyin. Küçülen kişi, çocuğun diğer yarısıdır. Yarısı küçülen çocuk, kendini de küçülmüş hissedebilir. His, bağırarak düzelmez. His, yetişkin masasında duran saygıyla incelir. Saygı, aynı evde yaşamak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Saygı, çocuğun önünde diğer ebeveyni indirmemektir.
Takvim ve geçiş günü
Takvim görünür olsun. Görünür takvim, çocuğun “yarın nerede uyuyacağım” kaygısını biraz indirir. İndirmek, kaygıyı yok etmek değildir. İndirmek, belirsizliği azaltmaktır. Belirsizlik, birçok çocukta kural tartışmasından daha uzun incitir.
Geçiş, mümkünse kısa ve sakin olsun. Uzun veda, uzun suçlama, uzun “annen/baban gelsin de görsün” sahnesi, eşiği şişirir. Şişen eşik, çocuğun bedeninde durur. Durduğu yer bazen karın, bazen uyku, bazen kreşteki patlamadır. Patlama, geçişin görünmeyen faturası olabilir.
Değişen plan, çocuğa yetişkin ağzından söylenir. Söylenmeyen değişiklik, çocuğu iki ev arasında yanlış kapıya götürür. Yanlış kapı, güveni inceltir. İncelen güven, sonraki geçişleri daha gürültülü yapar.
Yetişkin masası, çocuk masası
Yetişkin masası, para, takvim, öfke ve eski evliliktir. Çocuk masası, okul, uyku, oyun ve “yarın kimdeyim” cümlesidir. İki masa karışınca çocuk, evliliğin devam eden davasını taşır. Taşımak, onu olgun yapmaz. Taşımak, onu yorar.
Görüşmelerde bu planı yargısız haritalıyoruz. Kim çocuğu haberci yapıyor, geçiş günü nasıl duruyor, iki evde hangi çerçeve kaçıyor. Seanslar Google Meet ve WhatsApp üzerindendir. İş, eski evliliği onarmak veya kimin haklı olduğuna karar vermek değildir. İş, çocuğun haftasını yetişkin masasında tutmaktır. Diğer ebeveyn gelmek istemiyorsa tek başınıza da başlayabilirsiniz. Bir kişinin duruşu iki evi değiştirmez. Yine de kendi evinizde haberci rolünü çocuktan geri almak, evde bir şeyleri yerinden oynatır.
Ortak plan, sevgiyi geri getirmek zorunda değildir. Ortak plan, çocuğun iki evi de taşıyabileceği bir iskelet bırakır. İskelet, kusursuz uyum değildir. İskelet, çocuğun ortada kalmamasıdır.
Çocuğun haftasını iki evde konuşulabilir hale getirmek istiyorsanız aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.