Anne babaya sınır koymak, birçok evde evlatlıkla çarpışır. Çarpışma, “onlar büyüttü, şimdi söz hakkı onlarda” duygusudur. Duygu, bakımı ve kararı karıştırır. Karışan yerde siz ebeveyn, onlar yönetici konumuna kayarsınız. Kayma, çoğu zaman kimsenin planı değildir. Kayma, evin eşiğinin konuşulmamasıdır.
Aile danışmanı ve çocuk gelişim uzmanı olarak baktığım yer, büyükleri “zehirli” ilan etmek değildir. Baktığım yer, çocukla ilgili kararın kimde durduğu ve o kararın çocuğun önünde nasıl konuşulduğudur. Nazik sınır, saygısızlık değildir. Nazik sınır, evin eşiğini göstermektir.
Büyüklerle dil
Dil, kısa durur. Uzun gerekçe, savunmaya benzer. Savunma, karşı tarafı daha çok konuşturur. “Bunu evde böyle tutuyoruz.” Nokta. “Siz yanlış büyüttünüz, araştırmalar, sizin zamanınız bitti” zinciri saygı değil, yarış üretir. Yarış, sofrayı mahkemeye çevirir. Mahkeme, çocuğun masasına oturmamalıdır.
Büyükler, çoğu zaman sevgiyle girer. Sevgi, öneri getirebilir. Getirilen öneri, evin kararı olmak zorunda değildir. Olmak zorunda sanılınca evde borç oluşur. Borç, sizin ağzınızı kapatır. Kapanan ağız, çocuğa “bu evde asıl söz başka yerde” duygusunu bırakır. Duygu, evin iskeletini inceltir.
Cümle, utançla karışınca ya hiç çıkmaz ya sert çıkar. İkisi de iklim bırakır. İklim, bir sonraki ziyareti daha gergin başlatır. Gergin başlangıç, sınırı daha da zorlaştırır. Zorlaşan sınır, eşler arasında “sen kendi annenle konuş” davasına döner.
Evlat olmak, ebeveyn olmak
Evlat olmak, büyüklerin evindeki eski roldür. Ebeveyn olmak, sizin evinizin bugünkü işidir. İki rol aynı sofrada durabilir. Durmak, birinin diğerini yutması değildir. Yutan yer, çoğu zaman evlatlıktır. Evlatlık, “hayır”ı saygısızlık gibi okur. Okunan saygısızlık, çocuğun uykusunu, tabağını, hekim notunu evin dışında bırakır.
Sınır, büyükleri evden kovmak değildir. Sınır, sevginin kararı iptal etmemesidir. İptal edilmeyen karar, güvenlik, sağlık, uyku gibi az başlıkta durur. Az başlık, daha durur. Çok başlık, “sen hiç saygı duymuyorsun” öfkesini büyütür.
Eşiniz kendi ebeveynine sınır koymakta zorlanıyorsa onu “pısırık” ilan etmeyin. Zorlanma, çoğu zaman bağlılıktır. Bağlılık hor görülmeden evin ihtiyacı konuşulur. İhtiyaç: çocukla ilgili çerçevenin evde kalması. Bu, sizi yalnız bırakmak zorunda değildir. Bu, cümlenin kimin ağzından daha az yaralayıcı çıktığıdır.
Cümle kısa, gerekçe kısa
Üç başlık yeter. Her konuyu aynı öğle yemeğinde çözmeye çalışmak, sohbeti dava eder. Dava, çocuğun yanında durmamalıdır. Taşınan başlıklar çoğu evde şunlardır: sağlık, uyku, güvenlik. Tatlının gramı her ziyarette aynı olmak zorunda değildir. Aşı, ateş, alerji, araba koltuğu aynı olmak zorundadır.
Cümleyi çocuğun önünde utandırmadan kurun. “Yine karışıyorsunuz” cümlesi büyüğü küçültür. Küçülen büyük, çocuğun sevdiği kişidir. Çocuk ya sizi ya büyüğü korumak zorunda kalır. Koruma, bölünmüş yerdir. Sınır, sakin tonda, mümkünse iki ebeveynin bildiği bir cümleyle konur.
Erteleme, kaçış olmak zorunda değildir. “Bunu evde konuşacağız” cümlesi, kararın doğru masada durmasıdır. Doğru masa, ziyafet sofrası değildir. Sofra, mahkeme olursa çocuk kimin küçüldüğünü izler. İzlenen şey kural değil hiyerarşidir.
Eşinizle kapı
Sınırı koyacak kişi, mümkünse o evin çocuğudur: eşiniz kendi ebeveynine. Siz arka planda aynı çerçeveyi tutarsınız. Tutulmayan çerçeve, hikâyeyi “hain gelin/damat” yapar. Hikâye büyüyünce asıl konu, çocuğun ihtiyacı değil, aile onuru olur.
Kararı evde, çocuk yokken netleştirin. Netleşmeden büyüklerin yanına gidilirse orada doğaçlama yapılır. Doğaçlama, çoğu zaman birinizin susması, diğerinin öfkelenmesiyle biter. Susma ve öfke, çocuğa “bu evde kim duruyor” sorusunu bırakır.
Sizin aileniz söz konusu olunca dil değişebilir. Değişen dil, evde çift standart gibi durur. Duran standart, çocuğa belirsizlik öğretir. Belirsizlik, bir evde “hayır”, diğer evde “susuyoruz” demektir. İki ev, çocuğun kucağında çarpışır.
Çocuk tanık olmasın
Çocuk, sizin anne babanızla aranızdaki gerilimi “kim haklı” diye çözmek zorunda değildir. Çözüm, yetişkin işidir. Çocuğa düşen, sevdiği büyüğü ve ebeveynlerini aynı evde tutabilmektir. Bunu taşıyamazsa ya içe çekilir ya da bir tarafın sözcüsü olur. Sözcülük, yaşına ait olmayan bir iştir.
Görüşmelerde bu gerilimi yargısız haritalıyoruz. Kim kime ne diyemiyor, evlatlık hangi sahnede ebeveynliği eziyor, çocuk o sırada nerededir. Seanslar Google Meet ve WhatsApp üzerindendir. İş, büyükleri evden silmek değildir. İş, evlatlık ile evin kararının aynı çatı altında durabileceği bir dil kurmaktır.
Anne babaya sınır, sevgiyi azaltmak zorunda değildir. Azaltılmayan şey, bağdır. Durması istenen şey, bağın evin patronu olmasıdır. Patronluk, günlük bakımı taşıyan evde kalır. Kalınca çocuk, sevildiğini ve evin nasıl işlediğini aynı anda öğrenebilir.
Büyüklerle nazik bir dil kurmak istiyorsanız aile danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.